<p>حکم دیوان عدالت اداری مبنی بر لغو الزام نویسنده مسئول&zwnj; بودن اساتید راهنما</p>
<p>استادان دیگر نمی&zwnj;توانند دانشجویان دوره دکتری را مجبور کنند که نامشان را در مقاله&zwnj;های خود بیاورند.</p>
<p>براساس شیوه&zwnj;نامه دوره دکتری دانشگاه&zwnj;ها، دانشجویان این دوره باید از رساله خود یک یا دو مقاله استخراج و قبل از جلسه دفاع آن را چاپ کنند. دانشجویان باید برای چاپ مقاله به نشریات نویسنده&zwnj; مسئول معرفی کنند، برخی از دانشگاه&zwnj;ها دانشجویان دوره دکتری را ملزم کرده&zwnj;اند که دانشجویان باید استاد راهنما را به عنوان نویسنده&zwnj;مسئول معرفی کنند.</p>
<p>این قید دانشگاه&zwnj;ها دانشجویان را با مشکلاتی مواجه کرد، دانشجویان درگیر این مسئله اعلام کردند: استادان راهنما مقاله نمی&zwnj;نویسند بلکه فقط نظارت می&zwnj;کنند،&zwnj; ولی دانشجویان مجبورند در مقاله خود نام استاد را به عنوان نویسنده&zwnj; مسئول درج کنند و نام دانشجویی که همه کارها را انجام داده به عنوان نفر دوم نوشته می&zwnj;شود.</p>
<p>این ایراد دانشجویان به شیوه&zwnj;نامه دوره دکتری سبب شد تا برخی سراغ دیوان عدالت اداری بروند و در این زمینه شکایتی را مطرح کنند. در متن شکایت دانشجویان به شیوه&zwnj;نامه دوره دکتری دانشگاه&zwnj;ها اشاره و از دیوان عدالت درخواست ابطال این الزام شده است.</p>
<p>هیئت عمومی دیوان عدالت اداری پس از انجام بررسی&zwnj;های لازم حکم خود را بر مبنای آیین&zwnj;نامه دوره دکتری مصوب شورای برنامه&zwnj;ریزی و آموزش عالی، قانون حمایت از حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان و قانون پیشگیری و مقابله با تقلب در تهیه آثار علمی در شهریورماه صادر کرد.</p>
<p>مطابق ماده ۸ آیین&zwnj;نامه دوره دکتری مصوب شورای برنامه&zwnj;ریزی و آموزش عالی سال ۱۳۸۹ مقاله مستخرج از پایان&zwnj;نامه توسط دانشجو نوشته می&zwnj;شود و استاد راهنما صرفاً وظیفه نظارت و راهنمایی برای اصلاح آن را دارد.</p>
<p>براساس استدلال دیوان عدالت اداری از ماده ۸ آیین&zwnj;نامه دوره دکتری، این آیین&zwnj;نامه درباره نحوه دفاع از رساله دکتری و شرایط آن است و سکوت این ماده در خصوص این که چه کسی نویسنده مسئول باشد، متضمن جواز نویسنده&zwnj;مسئول بودن استاد راهنما نیست و باید آن را در پرتو اصول کلی حقوق عمومی نظیر اصل عدم صلاحیت و اصل برابری و منع تبعیض تفسیر کرد؛ چراکه اصل بر عدم صلاحیت استاد راهنما برای نویسنده&zwnj;مسئول بودن مقاله است و خلاف آن نیاز به تصریح دارد.</p>
<p>قانون حمایت حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان مصوب ۱۳۴۸ و اصلاحی ۱۳۸۹ نیز می&zwnj;گوید: مقاله علمی پژوهشی مستخرج از پایان&zwnj;نامه، اثر حقوقی مستقلی است که پدید&zwnj;آورنده آن دانشجو است و مالک فکری آن محسوب می&zwnj;شود و استاد راهنما صرفاً وظیفه نظارت بر آن را دارد. براساس قانون پیشگیری و مقابله با تقلب در تهیه آثار علمی مصوب سال ۱۳۹۶ نیز الزام و اجباری برای دانشجویان در ذکر نام استاد راهنما به عنوان نویسنده&zwnj;مسئول در مقالات علمی &ndash; پژوهشی مستخرج از پایان&zwnj;نامه نیامده است.</p>
<p>دیوان عدالت اداری با استدلال به این قوانین رأی بر ابطال این الزام برای دانشجویان صادر کرد؛ بنابراین از این پس دانشجویان الزامی برای نوشتن نام استاد راهنما به عنوان نویسنده&zwnj;مسئول در مقاله&zwnj;های استخراج&zwnj;شده از رساله&zwnj;های دوره دکتری ندارند و می&zwnj;توانند براساس حقیقت نام خود را به&zwnj;عنوان نویسنده&zwnj;مسئول ذکر کنند.</p>
<p>البته وزارت علوم در این زمینه هنوز اطلاع&zwnj;رسانی مناسبی انجام نداده و بسیاری از دانشجویان دوره دکتری از این حکم دیوان عدالت اداری بی&zwnj;خبرند. به نظر می&zwnj;رسد که دانشجویان باید با اطلاع از این تغییر در شیوه&zwnj;نامه جلوی سوءاستفاده&zwnj;های احتمالی استادان را بگیرند.</p>