حقوق مالی و افزایش نقدینگی

با درود و سلام بی پایان خدمت دوستان فرهیخته و گرانقدر

دوستان بحثی رو در قسمت شبکه اجتماعی مطرح کردن مبنی بر افزایش نقدینگی و تورم متعاقب ورود دولت به بازار بورس اوراق بهادار. بنده در اونجا توضیحات کافی رو مورد رقابتی بودن بورس و عدم ارتباط عرضه سهام دولتی در بورس و افزایش نقدینگی خدمت دوستان ارائه کردم و لزومی به تکرار مطالب نمی‌بینم اما ظاهرا لازمه توضیحات بیشتری ارائه بشه و از اونجایی که بحث در چهارچوب حقوق مالیه عمومی قرار می‌گیره، بنده مطالبی رو خدمت دوستان عرض میکنم.

یه عده تصور میکنن که دلیل تورم افسارگسیخته و گرانی های مستمر چندین سال اخیر، اعمال تحریم های بین المللی بر ایران بوده.

عده دیگه ای فکر میکنن دلیل تورم مذکور، عدم نظارت دولت بر بازار هستش که متعاقب احتکار عمده فروشهای اقلام و اجناس مختلف پیش میاد.

تفکر عده دیگه ای این هستش که افزایش نرخ ارز بین المللی دلار، بصورت مستقیم و غیرمستقیم، باعث افزایش قهری قیمت اقلام و اجناس مختلف شده.

امروز هم یکی از دوستان، مهندسی بازار بورس اوراق بهادار توسط دولت رو از عوامل تورم و افزایش نقدینگی معرفی کردن !!!!

در این ارتباط باید عرض کنم که مسائلی از قبیل تحریم و عدم نظارت کارآمد بر بازار در گرانی و تورم موثر هستن اما افزایش نقدینگی یه مقوله کاملا تخصصی و متفاوته که ربطی به موضوعات فوق پیدا نمیکنه.

توضیح بیشتر اینکه منابع تامین درآمدهای عمومی که در درآمدهای مالیاتی (مالیاتهای مستقیم و غیرمستقیم) و درآمدهای غیرمالیاتی (درآمدهای خالصه، استقراضی و پولی) خلاصه میشن، نوع اخیر یعنی درآمدهای پولی دارای بیشترین آثار تورمی هستش.

درآمدهای پولی، درآمدهای ناشی از چاپ اسکناس بدون پشتوانه، توسط بانک مرکزی، به دستور دولت و با هدف جبران کسری های ناگهانی بودجه هستن.

پدیده مذموم کسری بودجه، در دو حالت زیر پیش میاد :

۱- کسری بودجه ناشی از نوسان در درآمدهای خالصه عمومی (مثل افزایش یا کاهش قیمت صادرات نفت، گاز و ...). این حالت بیشتر در کشورهایی پیش میاد که منبع اصلی تامین درآمدهای عمومیشون، درآمدهای خالصه (فروش منابع طبیعی) باشه. این نوع کسری بودجه معمولا قابل پیش بینی هستش و میزانش هم برای دولت قابل تحمله و میتونه از طرق دیگه ای غیر از چاپ اسکناس، تا حدود زیادی جبرانش کنه.

۲- کسری ناگهانی و غیرمترقبه بودجه؛ که تنها راه جبرانش، توسل دولت به درآمدهای پولی و چاپ اسکناس بدون پشتوانست.

حالا ارتباط درآمدهای پولی و مسئله چاپ بدون پشتوانه اسکناس با بحث ما ؟

 پاسخ اینه که میزان نقدینگی موجود در کشور باید با کالاهای موجود و خدمات قابل ارائه در کشور تناسب داشته باشه.

اگه حجم نقدینگی کمتر از میزان کالاها و خدمات مذکور باشه، عرضه، زیاد و تقاضا کم میشه و با پدیده تروم منفی روبرو میشم؛ یعنی ارزان شدن کالاها و خدمات، چون کسی پول خریدن کالا یا بهره مندی از خدمات رو نداره و صاحبان کالاها و خدمات مجبور میشن با هزینه کمتری کالاها و خدماتشون رو عرضه کنن، این کاهش هزینه عرضه و ارزان شدن کالاها و خدمات تا جایی ادامه پیدا میکنه که با میزان نقدینگی موجود در جامعه متناسب بشه، یعنی کالاها و خدمات به حدی ارزان میشن که مردم می تونن با پول کمی که دارن، از کالاها و خدمات مذکور بهره مند بشن (دلیل ارزانی های معروف قبل از انقلاب اسلامی در ایران، همین کمبود شدید نقدینگی و تورم منفی بود). 

اما اگه حجم نقدینگی، بیشتر از میزان کالاها و خدمات موجود در جامعه اقتصادی باشه، از اونجایی که همه مردم پول کافی برای خرید کالاها و تحصیل خدمات رو در اختیار دارن، تقاضا، زیاد و عرضه کالاها و خدمات کم میشه و با پدیده تورم مثبت در جامعه روبرو خواهیم شد. این تورم مثبت و افزایش قیمت کالاها و خدمات، تا جایی ادامه پیدا میکنه که قیمتها انقدر افزایش پیدا میکنن که دیگه کسی نمیتونه از عهدشون بر بیاد.

نتیجه اینکه، در هر دو حالت تورم منفی و مثبت، کاهش و افزایش قیمت کالاها و خدمات، تا جایی ادامه پیدا میکنه که حجم نقدینگی با کالاها و خدمات موجود در جامعه اقتصادی تناسب پیدا کنه و اصطلاحأ، عرضه و تقاضا باهم متناسب بشن.

با بروز موارد کسری های ناگهانی بودجه، دولت به چاپ فوری اسکناس اقدام میکنه و کسری رو جبران میکنه اما این افزایش نقدینگی، تناسبی با میزان رشد کالاها و خدمات در جامعه نداره و درنتیجه تورم مثبت پیش میاد و تورم مثبت هم یعنی گرانی و کاهش قدرت خرید خانوارهای ایرانی.

بازار بورس اوراق بهادار، محل عرضه و معامله سهام شرکتهای تجاری هستش که دولت هم می‌تونه در راستای تصدی‌گری بر امور اقتصادی کلان و با اهداف مختلفی از قبیل جبران کسری بوده وارد بورس بشه و سهام شرکتهاش رو برای فروش عرضه کنه. با این کار قسمتی از کسری بودجه جبران میشه بدون اینکه دولت متوسل به چاپ اسکناس شده باشه.

حقوق مالیه حقوق عمومی

شما ظاهرا افزایش مبلغ بورسی سهام رو با افزایش نقدینگی اشتباه گرفتید جناب گودرزی، شما تصور میکنید زمانی که ارزش سهام یه شرکت معین از ۱ میلیون به ۱۰ میلیون میرسه، ۹ میلیون نقدینگی تولید شده !!!! اما اینجوری نیست دوست گرامی، این ارزش بورسی سهامه که ۹ میلیون بالا رفته.


1

سلام علیکم ...

با تشکر از توضیحات جامع شما ...

لطفن راجب این عبارت‌تون هم توضیحات بفرمایید؛ " کسری بودجه ناشی از نوسان در درآمدهای خالصه عمومی (مثل افزایش یا کاهش قیمت صادرات نفت، گاز و ...).".

آیا ممکنه که افزایش قیمت صادرات نفت و گاز هم کسری بودجه بیاره؟ یا اینکه شما به طور کلی منظورتون نوسانات قیمت صادرات هست؟


1

با سلام جناب جوینانی گرامی

بله منظور بنده بروز نوسان در میزان تخمینی و پیش بینی شده درآمدهای خالصه هستش. مازاد این درآمدها علی‌القاعده باید به صندوق توسعه ملی واریز بشه تا در محل هزینه های عمرانی و زیرساختی سال مالی بعد صرف بشه اما این نوسان ممکنه در سال بعد معکوس باشه و تخمین رو با اشتباه مواجه کنه، درنتیجه کسری بودجه بروز کنه و مازاد درآمد سال قبل صرف جبران کسری بشه.

از دقت نظر شما سپاسگزارم


1

لطفن این سؤال رو هم جواب بفرمایید؛

- "پشتوانه" چه چیزهایی می‌تونه قرار بگیره؟ آیا لزوما مسکوک است یا مثلا عرصه و أعیان تجاری و صنعتی هم می‌تونه باشه؟

با تشکر از شما ...


1

حالا که دارید سؤالها رو مجانی جواب می‌دید لطفن این رو هم بفرمایید؛

چند درصد چاپ پول باید پشتوانه داشته باشه؟

مثلا با یک کیلو طلا چقدر اسکناس می‌شه چاپ کرد؟


1

کلیه کالاهای مصرفی و خدمات مورد نیاز افراد جامعه می‌تونن پشتوانه اسکناس‌های جدیدالانتشار قرار بگیرن.

به این مثال توجه بفرمائید :

تا حدود ۱۵ سال پیش شبکه تلفن همراه دامنه ناچیزی داشت، اما اگه یادتون باشه، از حدود سال ۸۵ به بعد این شبکه توسعه بسیار چشمگیری پیدا کرد، نیاز به استخدام نیروهای متخصص، توسعه و تجهیز سخت افزارهای تقویت آنتن و ... ، هرکدوم از این موارد مستلزم هزینه هایی بودن که دولت با نقدینگی موجود در اون زمان نمی‌تونست از عهدشون بر بیاد، درنتیجه می‌بایست به همون میزان نقدینگی تولید کنه تا توسعه مطلوب ممکن بشه، افزایش نقدینگی به این شکل موجب بروز تورم نمیشه بلکه توسعه رو هم به دنبال داره و ابزار عملی کردن توسعه مورد نظر محسوب میشه.

هرنوع فناوری و خدمات جدید که توسط دولت یا بخش عمومی وارد جامعه بشه مشمول این مقوله میشه و نقدینگی چاپ شده اگه متناسب با نیاز مربوطه باشه، با پشتوانه محسوب میشه.

مشکل افزایش نقدینگی جایی بروز میکنه که دولت از ابزار چاپ اسکانس با هدف جبران کسری بودجه استفاده کنه، یعنی افزایش نقدینگی بدون اینکه با پشتوانه تامین کالاها یا خدمات خاصی باشه.


0

پشتوانه قرار دادن فلزات گرانبها از قبیل طلا و نقره از بعد از جنگ جهانی دوم بسیار کم مورد استفاده دولتها قرار میگیره چون در این روش صرفا کشورهایی موفق عمل میکنن که دارای معادن طبیعی فلزات فوق باشن. میزان پشتوانه محسوب شدن این فلزات هم بسته به زمان و مکان متفاوته.


1

هر اندازه که افزایش نقدینگی با میزان کالاها و خدمات مورد نیاز تناسب بیشتری داشته باشه، مطلوبتره و تورم کمتری بروز میکنه‌.


1

مثلا اگر ارزش دکل‌های موبایل یک میلیارد بود، می‌توانند یک میلیارد پول چاپ کنند؟ یا باید کمتر چاپ کنند؟ یا بیشتر؟


1

به همون میزان باید چاپ کنه تا تمام توسعه مورد نظر ممکن بشه، اگرم بتونه کمتر چاپ کنه و اعتبار مورد نیاز رو از منبع دیگه ای تامین کنه باز خوبه اما نباید بیشتر از میزان مورد نیاز اسکناس چاپ کنه چون بدون پشتوانه محسوب میشه و تورم‌زا میشه.


2

تضمین حفظ پشتوانه، مسکوک باشه بهتره یا تأسیسات تجاری و فنی و صنعتی؟

یعنی برای موارد إحتمالی بروز خطراتی مثل ویرانی ناشی از جنگ، مسکوک بهتر نیست؟


1

اگر کشوری منبع طلا نداشته باشه و طلا رو با نقدینگی خودش بخره، می‌تونه همونو پشتوانه قرار بده؟


1

زیرساختهای صنعتی و اقتصادی بهترین پشتوانه پول ملی محسوب میشن، به همین دلیله که ارزش پول کشورهای صنعتی بالاست اما با حرف شما هم موافقم که فلزات گرانبها در موارد بروز فورس ماژور پایدارتر هستن. 


1

بله ممکنه که دولتها فلزات گرانبهای وارداتی رو پشتوانه پول ملیشون قرار بدن اما امروزه تمام دولتها از خروج اینجور فلزات از کشورهاشون جلوگیری میکنن و حتی المقدور از فروششون هم خودداری میکنن، درنتیجه کشورهای دارای معادن طبیعی اینجور فلزات بهتر و‌ راحتتر امکان پشتوانه قرار دادن فلزات موصوف رو دارن.


0

این عبارت حضرتعالی هم جای سؤال دارد؛ "کلیه کالاهای مصرفی و خدمات مورد نیاز افراد جامعه می‌تونن پشتوانه اسکناس‌های جدیدالانتشار قرار بگیرن" ... 

کالایی که مصرف می‌شه و تموم می‌شه چطور پشتوانه می‌شه؟ و یا خدمات چطور پشتوانه می‌شن؟ و یا اینکه خدماتی و مصرفی رو خوب متوجه نشدیم ...

 

 


1

پشتوانه بودن اینجور کالاها و خدمات که شما می‌فرمائید از اون نظره که با افزایش نقدینگی متناسب با این نیازها، تورم بروز نمیکنه.


1

خب اگه یه کشوری طلا رو بخره و پشتوانه بکنه در حقیقت دو برابر ارزش اون طلا رو پرداخت کرده ولی 50 درصد پرداختی خودشو واقعا در إختیار داره ... چون یه بار خریده و یه بار هم داره پشتوانه می‌کنه ... و فرض ما در اونجایی بود که طلا رو خودش تولید کنه و به میزان ارزشش پول چاپ کنه نه اینکه یه بار بخره و یه بار پشتوانه کنه ...


1

امروزه واردات فلزات گرانبها در حجمی که پشتوانه پول ملی کشور وارد کننده محسوب بشه ممکن نیست چون اولا به همون میزان موجب کاهش پشتوانه پول ملی کشور صادر کننده میشه و ثانیا همونجوری که شما به درستی فرمودید، هزینش برای کشور وارد کننده دوبرابر خواهد بود. به همین دلیله که عرض کردم پشتوانه قرار دادن منابع طبیعی از جمله فلزات گرانبها برای دولتهایی بصرفه هستش که دارای معادن اون فلزات باشن نه وارد کننده اونا.


1

ممنون لطف دارید


0

واقعا کامل هست تشکر


1

لطف دارید جناب شاهسونی، ممنون


0

شرح شما از بازار سرمایه بسیار ساده و کامل هست، خیلی ممنون.


1

لطف دارید، تشکر فراوان


1

بسیار عالی

مطالب کامل بودن


0

تشکر جناب دستان گرامی، لطف دارید


0

سلام:

با تشکر از این بحث اقتصادی و توسعه صادرات غیر نفتی(همچنانکه در زمان مرحوم مصدق، سعی در بستن چاههای نفت و افزایش صادرات نفتی بود)


0

لطف دارید خانم مصلایی، اقتصاد سالم، اقتصادیه که اتکایی به درآمدهای خالصه نداشته باشه.


0

توضیحات خوبی دادید و من استفاده کردم

 


0

اما با همه این ها آیا این ها ابزاری برای کنترل مردم و بازار توسط دولت های مختلف نیست؟

تورم چیه جز این هست که نقدینگی تاثیر مستقیم بر شرایط اقتصادی داره؟


0
برای ارسال پاسخ شوید.